Fiyat müdahaleleriyle gıda enflasyonu düşmez !

0
487

Merkez Bankası’nın yeni enflasyon raporuna göre, gıda fiyatları yıllık yüzde 31,86 artış oranı ile endeks tarihinin en hızlı yıllık artışını gösterdi. İşlenmemiş gıda fiyatlarındaki bu sıçramanın nedeni, tarımda yıllardır çözülemeyen yapısal sorunlardır. Üreticinin örgütsüzlüğü ve sahipsizliği, tarladan markete uzanan pazarlama zincirindeki altyapı ve organizasyon yetersizliği, toptancı ve perakendeci üzerindeki denetim eksikliği gibi…

Yanlış tarım politikalarının sonucu yükselen gıda fiyatları, fiyat müdahaleleriyle veya ithalatla düşürülemez. Gıda enflasyonuna kalıcı çözüm bulmak için, üretimden başlayarak tüketime kadar olan zincirin her halkasında yaşanan sorunları çözmek ve bütüncül bir tarım politikası oluşturarak uygulamak gerekiyor.

İşlenmemiş gıda ürünlerinin üretiminde yani tarımsal üretimde kronikleşen ve çözüm bekleyen yukarıdakilere ilave başkaca ciddi sorunlar da var. Bitkisel üretimde ve hayvancılıkta üretimde kullanılan girdilerde büyük oranda dışa bağımlılık sözkonusu. Döviz artışlarına paralel olarak artan maliyetleri fiyatına yansıtamadığı için çiftçi para kazanamıyor ve tarım arazileri boş kalıyor. Artan nüfusun ihtiyacı ve talebini karşılayacak oranda üretim yapılamıyor.

Yüksek girdi maliyetleri ile üretim yapan çiftçiler aynı zamanda, devlet destekli ithal ürünlerle de rekabet etmek zorunda bırakılıyor. İthalat baskısı nedeniyle, üretici ürününü çok düşük kar marjıyla veya maliyetin altında satmak zorunda kalıyor. Zarar edince üretimden çekiliyor. Çiftçi üretimden çekilince, üretim azalıyor ve fiyat yükseliyor. Önlem olarak ithalat yapılarak fiyat düşürülmeye çalışılıyor. Bu kısır döngü ile üretim azalırken, ithalat artıyor. İthalata dayalı bir politika ile gıda fiyatları kısa vadede düşürülse de orta ve uzun vadede fiyatın daha da yükselmesine neden oluyor. Bu ithalat çarkının kırılarak üretimin artırılması gerekiyor.

İkinci aşamada üretilen tarımsal ürünlerin tüketiciye sağlıklı ve uygun fiyatla ulaştırılması gerekiyor. Tarımsal ürünlerin piyasaya arzında altyapı sorunları

nedeniyle ciddi kayıplar yaşanıyor. Bazı ürünlerde yüzde 25- 30 oranında fire ve kayıp oranı fiyatların artmasında önemli bir etken oluşturuyor.

Sonuç olarak, üretici para kazanamazken, tüketici yüksek fiyatla ürün almak zorunda kalıyor. Bu da gıda fiyatlarının yükselmesinde önemli bir faktör. Bu sorunun çözümü için üreticiden tüketiciye olan süreçte altyapının oluşturulması, varolan üretici örgütlerine ürün pazarlama yetkisinin verilmesi ve marketlerin, son satıcıların denetlenerek yüksek kâr marjıyla ürün satmaları engellenmesi gerekiyor.

Yıllardır süregelen üretici-toptancı-haldeki komisyoncu-perakendeci döngüsündeki gıda ürünleri yolculuğunda en önemli sıkıntı arazide ucuz olan ürünlerin raflarda kat be kat yüksek fiyatlarla arz edilmesidir. Talep yönlü şikayetler hiçbir şeyi değiştirmediği gibi, hükümet tarafından da gıda sektörünün kontrol edilemediği gibi bir durum ortaya çıktı.

Enflasyonun önemli kaynaklarından biri olarak ortaya çıkan gıda ürünlerinin maliyet ve fiyatlarındaki artışa çözüm olarak “Blok Zincir Teknolojileri” (BZT/Block Chain Technology) düşünülebilir. 1990’ların başında internetin ortaya çıkıp hayatımızın tüm yönlerini etkilemesine benzer bir oluşum var son günlerde. Finansal piyasalardan reel piyasaların tüm alanlarında kulanım sahası bulan söz konusu bu oluşum her alanda olduğu gibi tarımda da kullanım olanağı buluyor.

BZT gıda sektöründe nasıl uygulanır?

Sistem, eğer tam uygulanabilirse kademeler (bloklar) üretici/toptancı/komisyoncu/perakendeci ve lojistik paydaşlar olarak oluşturulacak. Her blokta akıllı kontratlar yapılacak. Paydaşlar arasında yapılan veri paylaşımı, durum tespit raporları ve kontratlar sayesinde ürün standardizasyonu ve sertifikasyonu sağlanarak üretim miktarı, fiyatı ve satış garantisi sağlıklı ve rasyonel bir şekilde kontrol edilecek.

Ekonomik ve hukuki altyapıyı kuracak baş aktör her zaman devletin kurumları olacak. Kurulan bu yapısal düzen içinde BZT;

· Tarımsal faaliyetlerde katma değeri artırma,

· Süreçte şeffaflık yaratma, en uygun ya da düşük fiyat oluşturma,

· Aracıları (fırsatçıları) ortadan kaldırarak doğru üretim miktarı ve fiyat oluşumunu garanti altına alma,

· Uluslararası piyasalara girme olanağı yaratma,

· Üretim finansmanı için en uygun araçlara erişme,

· Tüketici ile doğrudan temasa geçme

olanağı sağlayabilecek.

Ezgi HÜSEYİNGİL

Cevap bırakın

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen ismini buraya giriniz