Neden Yeni Bir Endüstri Çağı?

0
138

Geçtiğimiz 60 yılın endüstriyel güçleri, üretim rekabetindeki üstünlüklerini büyük
bir hızla Çin, Hindistan ve Brezilya’nın öncülük ettiği yükselen ekonomilere kaptırır
hale geldi. Yani Batı, yüzyıllardır elinde tuttuğu gücü kaybetme tehdidiyle karşı
karşıya kaldı.

Bununla mücadele etmek için üç ana unsurda gelişmeye ihtiyaç vardı. Birincisi;
ürünün pazara çıkış süresinin kısalması, daha kısa inovasyon ve yeni ürün
geliştirme döngüsü, daha kompleks ürünler ve daha küçük miktarlarda üretebilme
becerisi; yani kısaca hız. İkincisi; esneklik yani kişiselleştirilmiş ürünleri, maksimum
otomasyon ile esnek hatlarda üretebilmek. Üçüncüsü ise olmazsa olmaz, daha
ucuza üretebilmek, artan verimlilik.

Son sanayi devrimini kısaca sanayinin dijitalleşmesi olarak adlandirabiliriz. Ancak
bu sadece bir üretim hattının, bir faaliyetinin değil, bir şirketin bütün çalışma ve
süreçlerinin dijitalleşmesi olarak düşünebiliriz.
“Endüstri 4.0” kavramı zaman içinde, iş dünyasının ve akademik çevrelerin de
katkılarıyla yeni bir endüstriyel sistem kurmayı tasarlayan tüm ülkelerin ilgi alanı
haline geldi. Gerekli yasal düzenlemelerin de desteğiyle bu kavramın daha da
yaygınlaşması, yeni ürün ve süreçlere yönelik daha etkili fırsatların yaratılması
hedefleniyor.

Sanayide % 5 ile % 8 arasında bir büyüme yaratabileceği düşünülen Endüstri 4.0 ile
birlikte, yeni ürünleri pazara sunma süresi % 25 ile % 50 arasında kısalırken,
mühendislik giderleri % 30’a kadar düşebilecek ve % 70’e kadar enerji tasarrufu
sağlanabilecek. Bunun yanında 2020 yılına kadar şu anda adını bilmediğimiz 16
tane yeni mesleğin ortaya çıkması öngörülüyor. Endüstri 4.0 yatırımlarının kısa
vadede yüzde 6 istihdam artışı sağlayacağı, uzun vadede ise başta bilgi teknolojileri
ve mekatronik alanlarında olmak üzere nitelikli iş gücü talebinin ciddi düzeyde
artacağı öngörülüyor. Bu doğrultuda değerlendirildiğinde Endüstri 4.0, insanı çok
daha kıymetli yerlerde kullanmayı gerektiriyor. Endüstri 4.0 insana, insan olarak
değer vermenin bir yansıması. Bir insana ömrü boyunca aynı kol hareketini veya
operatif işi yaptırmayı değil onu daha değerli alanlarda çalıştırmayı benimsiyor. Bu
da hayat kalitesinin yükselmesi anlamına geliyor.

Endüstri 4.0 Deyince Hangi Teknolojilerden Bahsediyoruz?
Hem günümüzün gerçeği hem de geleceğin vizyonu olan Endüstri 4.0
teknolojilerine kısaca göz atalım.

Siber Fiziksel Sistemler: Gerçek dünyadaki nesnelerin ve davranışların bilgisayar
ortamında simülasyonu olarak özetleyebiliriz. Burada karşımıza “dijital ikiz”
kavramı çıkıyor. Örneğin, bir fabrika fiziksel olarak kurulmadan önce simülasyon
yoluyla kurulup gerekli bütün fizibilite çalışmaları bu simülasyon üzerinden
yapılabiliyor. Ürün üzerinde yapılması planlanan tüm değişiklikler önce “dijital ikiz”
üzerinde deneniyor ve geliştirmeler önce sanal ortamda yapılıyor.

Yatay ve Dikey Entegrasyon: Dikey Entegrasyon tüm süreçlerde kullanılan
teknolojik altyapıda kesintisiz bir iletişim ve akış sağlamak anlamına geliyor.
Örneğin üretim alanındaki sensörler, aktüatörler, vanalar, motorlar, kumanda
panelleri, üretim yönetimi sistemleri, kurumsal kaynak planlama yazılımları, iş
zekası uygulamaları gibi birimlerin entegrasyonu bu kapsamda ele alınıyor. Yatay
Entegrasyon ise, üretim ve planlama sürecindeki her bir adımın kendi arasında,
ayrıca farklı işletmelerin üretim ve planlama süreçlerindeki adımlar arasında
kesintisiz bir akış sağlamak anlamına geliyor. Bu entegrasyon; ham madde
tedarikinden tasarıma, üretime, pazarlamaya, sevkiyata kadar her noktayı
kapsıyor. Farklı işletmeler arasında kurulan Yatay Entegrasyon yeni iş modellerinin
geliştirilmesine de olanak yaratıyor. Kısacası Yatay Entegrasyon bütünleşik ve
uçtan-uca sistemler kuruyor.

Nesnelerin Interneti (IoT): Önceleri internet, insanları tüm dünyaya ve birbirine
bağlayan bir ortam sunuyordu. Bugün ise Nesnelerin İnterneti’nden, yani
cihazların başka cihazlarla iletişim kurarak hayatı kolaylaştırmasından söz ediyoruz.
“Nesnelerin, yani cihazların fiziksel olarak birbirlerine ve fonksiyonel olarak
internete bağlanması” şeklinde özetleyebileceğimiz bu sistem, günlük yaşantımızı
kolaylaştırmak açısından büyük önem taşıyor.

Öğrenen Robotlar: “Otomasyon” dediğimiz zaman akla ilk gelen sözcüklerden biri
de robotlar ya da robotik teknolojiler. Objektif analiz kapasiteleri sayesinde insan
kaynaklı hataları en aza indirmeleri beklenen robotlar, halen üretimde yaygın
şekilde kullanılıyor. Dolayısıyla robot teknolojileri, Dördüncü Endüstri Devrimi’nin,
yani Endüstri 4.0’ın etkisini de artırmak açısından gelecek vaat ediyor. Örneğin,
akıllı fabrikalarda robotlar birbirini tanıyarak, iş bölümü yaparak, haberleşerek,
analizler yaparak, değişikliklere daha hızlı uyum sağlayarak üretimi yönetebilir
hale gelecek. Robotlar dediğimizde sadece mekanik olarak “robotlardan” değil,
robotik yazılımlarla yapılacak süreç otomasyonları ile “Sanal İşgücü”
oluşturulmasından da bahsediyoruz.

Büyük Veri ve Veri Analitiği: Günümüzde internete bağlı cihazlardan toplanan veri
boyutunun zetabayt’lara (1 zetabayt=1 milyar terabayt) ulaştığı söyleniyor.
Böylesine büyük miktarda verinin güvenli sistemler üzerinde tutulup analiz
edilerek anlamlı bilgilere dönüştürülmesi sayesinde, özellikle işletmeler değerli
bilgiler edinmeye başlıyor. Oluşabilecek hatalar öngörülüp önlem alınabilirken,
fırsatlar da önceden fark edilip hızla eyleme geçilebiliyor. Servis-bakım süreçleri
kolaylaşırken üretim maliyetleri düşürülebiliyor. Kısacası, müşteri beklentilerinden
pazar hareketlerine kadar her konuda analizler ve öngörüler kolaylaşarak karar
alma süreçleri ve değer zincirleri iyileştiriliyor.
Bulut Bilişim: Bilgi teknolojilerindeki gelişmelerle birlikte artan veri hacimleri,
beraberinde farklı BT mimarilerini, sanallaştırma ve SaaS (Software as a Service)
gibi çözümleri de getirdi. İnternet kullanımındaki artışın da etkisiyle mevcut
donanım sistemleri ve yazılımların bu yükü kaldırması zorlaştı. Bu ihtiyaçla birlikte,
Bulut Bilişim kavramı ortaya çıktı.

Bulut Bilişim sayesinde kullanıcılar, işletme için gerekli uygulamaları tesis içindeki
bilgisayarlarda ya da veri merkezlerinde tutmak yerine, servis sağlayıcıdaki
bilgisayarlar aracılığıyla internet üzerinden bunları istedikleri anda
kullanabiliyorlar. Böylece daha ekonomik, esnek ve çevik veri yönetimi elde
ediliyor. Bu uygulamanın doğasında var olan geniş depolama alanları, gelişmiş
hesaplama gücü gibi özellikler, endüstriyel üretimde çok önemli bir varlık olan
verilerin toplanması, analizi ve saklanması açısından büyük bir olanak sunuyor.
Akıllı cihazlar arasındaki iletişimin de devreye girmesiyle, Büyük Veri, Nesnelerin
İnterneti ve Bulut Bilişim bir arada çalışarak endüstride yeni bir çığır açıyor.
Artırılmış Geçeklik: Artırılmış gerçeklik (augmented reality) gerçek dünyadaki
çevrenin ve içindekilerin bilgisayar tarafından üretilen ses, görüntü, grafik ve GPS
verileriyle zenginleştirilerek meydana getirilen canlı, doğrudan veya dolaylı fiziksel
görünümüdür. Sanal gerçeklik teknolojisinde gördüğünüz ortam tamamen
tasarlanmış olup gerçek objeler içermez. Artırılmış gerçeklikte ise gerçek dünyanın
üzerine sanal geliştirmeler yapılır. Bu teknolojiler günümüzde sadece oyun ve
eğlence sektöründe değil, askeri uygulamalardan sağlık sektörüne; eğitimden
turizme, mimariye ya da satış-pazarlamaya kadar pek çok farklı alanda
uygulanabiliyor. Elbette endüstri de bu alanlardan birini oluşturuyor. Endüstriyel
üretimdeki planlama, tasarım, üretim, servis, bakım, test ve kalite kontrol gibi her
noktada bu teknolojilerden yararlanılabiliyor.

Siber Güvenlik: Sanal ortamlar, uzaktan erişim imkanları, bulut üzerinde saklanan
veriler… bu ve benzeri imkânların getirdiği avantajlardan tam olarak
yararlanabilmek için, söz konusu ortamlarda güvenliğin de maksimum düzeye
çıkarılması gerekiyor. Çünkü bilgiler, özellikle de işletmelere ait veriler çok değerli.
Bilgi ve veri güvenliği, endüstri için de kritik önemde.
Üretimdeki her noktanın birbiriyle güvenli şekilde iletişim kurabilmesi, farklı
tesislerin etkileşime girebilmesi, üretimde optimizasyonun temel anahtarlarından
birini oluşturuyor. Üstelik bütün dünyada gerçekleşen bu süreçlerin temeli de bilgi
ve veri aktarımına dayanıyor. Rekabetin böylesine yoğun olduğu bir alanda da
aktarılan verilerin güvenliğinin sağlanması gerekiyor. Diğer bir deyişle, Endüstri 4.0
hem Siber Güvenlik ortamları sağlama hem de Siber Güvenlikten yararlanma
anlamında çok önemli bir noktada bulunuyor.

Katmanlı Üretim (3D Yazıcılar): 3D yazıcılarla üretilen objeler bir süredir
hayatımızda yer alıyor. Bu teknolojinin endüstriyel boyutta kullanılmasına ise
“Katmanlı Üretim” adı veriliyor. Süreci özetlemek gerekirse, bilgisayar, 3D model
yazılımı (CAD), makine ekipmanları ve katmanlı materyal kullanılarak önce tasarım
yapılıyor, sonra 3D yazıcı ile tabandan tavana kadar üretim gerçekleştiriliyor.
Bu uygulama özellikle hızlı prototip üretme, görselleştirme, kişiselleştirilmiş üretim
yapma açısından endüstride şimdiden önemli bir fark yaratıyor. Bahsettiğimiz bu
teknolojiler çok hızlı bir şekilde gelişmekte, dönüşmekte, her geçen gün yeni
kullanım alanları ortaya çıkmaktadır. Bunların ötesinde “açık platformlar”, “maker”
hareketi, karanlık fabrikalar, oyunlaştırma, yıkıcı inovasyon ve yapay zeka gibi
kavramlardan da Endüstri 4.0 ve dijitalizasyon kapsamında bahsedebiliyoruz.
Yaklaşık 1,3 milyar kişinin hala elektrik erişimine sahip olmadığı dünyamızda 2.
Sanayi Devrimi toplam nüfusun ancak % 17’si tarafından tam olarak yaşanmakta.
Ülkemizde de halen insan kas gücü ağırlıklı sektörler ve sanayiler mevcut.
İlerlemenin başlıca belirleyicisi toplumların teknolojik inovasyonları kucaklama
derecesidir. Dördüncü sanayi devrimini insanı güçlendirici ve insan odaklı şekilde
biçimlendirmek için çok paydaşlı; kamu, STK, özel sektör, üniversiteler, bilim
çevreleri, vb. işbirliklerine ihtiyacı var. Devlet ve kamu kurumları kadar özel
sektörün de kendi rollerini yerine getirmesi gerekiyor. Ülkemizi birlikte
dönüştürmek için bu fırsatı en iyi şekilde değerlendirmeliyiz. Ödevlerimizi
zamanında yaparsak hem sanayimiz hem de ülkemizin geleceği için çok büyük
fırsatlar yaratacak ilerlemeler yaşanacaktır.

Özge HASANOĞLU

Cevap bırakın

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen ismini buraya giriniz